پديد آمدن و از بين رفتن موجودات به حسب صدفه و اتفاق است . قائلين به صدفه و اتفاق كه منكر نظام جهان و منكر مبدأ جهان بوده‌اند . نظام موجودات نظام ضرورى و وجوبى نيست زيرا هر چند قانون علّيت صحيح است ولى قانون جبر علّى و معلولى باطل است . گروهى از متكلمين نظام موجودات نظام ضرورى و جبرى نيست زيرا هر چند قانون علّيت و قانون جبر علّى و معلولى صحيح است ولى تأثير علت در وجود و در ضرورت معلول تنها در حدوث معلول است و هيچ چيزى بقا و لا بقاى معلولات را ايجاب نمىكند . كسانى كه معلول را در حدوث نيازمند به علت مىدانند نه در بقا و جبر خود به خودى را نيز نفى مىكنند . وجود ، نظامى ندارد كه ضرورى يا لا ضرورى باشد زيرا وجود حقيقتى است واحد محض و آن حقيقت واحد ، واجب بالذات است . عده‌اى از عرفا نظام موجودات نظام وجوبى و ضرورى است زيرا قانون علّيت عمومى و قانون جبر علّى و معلولى و اصل نيازمندى معلول به علت در بقا معتبر است ، و اين نظام از وجوب ذاتى و وجوب غيرى تأليف يافته است زيرا سلسلهء منظم علل و معلولات ، قائم به